Verlanglijstje:

Mathieu_LangeJan-14.jpg
Mathieu_LangeJan-14.jpg

©Mathieu Klomp & Albert Dros

Ziek van plastic

Een theatrale blik op de plastic soep in de Eem

Ter ere van het dertig jarig bestaan van theater De Lieve Vrouw was er op dinsdagavond 14 oktober een eigen productie over plastic: Plastic Soep in de Eem.

Moderator van de avond Milouska Meulens vertelde de bezoekers dat ze een avond konden verwachten vol kunst, positiviteit, kennis en een snufje muziek. Een theatrale avond met als doel om iedereen in het publiek te activeren en te motiveren. En uiteindelijk naar huis te sturen met een cadeautje om elke dag schoon te beginnen. Een bamboe tandenborstel, aangeboden door De Lieve Vrouw en de Amersfoortse zero waste lifestylewinkel SMIR.

De avond werd officieel geopend door wethouder Fatma Koşer Kaya. “Het out-of-the-box-denken dat zo nodig is in het plasticdebat zit in het DNA van De Lieve Vrouw en alle medewerkers en vrijwilligers die de afgelopen dertig jaar zo hard hebben gewerkt.” De wethouder overhandigde de directeur van de Lieve Vrouw, Friederike Weisner, een keramieken versie van de Lieve Vrouwentoren. Een mooi cadeau om het jubileum te vieren, maar helaas wel verpakt in bubbeltjesplastic.

Het inhoudelijke deel van de avond werd afgetrapt door Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation. Volgens haar moet de plastic soep worden opgelost bij de bron, dus in onze huiskamers, keukens, badkamers en bij de afvalverwerkers. Nadat plastic in de jaren vijftig werd geïntroduceerd als wondermiddel voor een makkelijker leven gebruiken we inmiddels 400 miljard kilo virgin plastic per jaar. De vraag die in haar presentatie centraal stond was “maakt plastic ons ziek?” een vraag die ook centraal stond op de eerste Plastic Health Summit die haar organisatie begin deze maand organiseerde. De onderzoeken hiernaar zijn nog in volle gang, maar de eerste resultaten schetsen geen mooi beeld. Plastic lijkt ons wel degelijk ziek te maken. De positieve boodschap hierin is dat de gezondheid van de mens de grootste motivatie is voor menselijke verandering.

“Ik wil de wereld best wel redden, maar ik weet gewoon niet hoe."
-Roos Blufpand, muzikant-

De volgende spreker is Jessie Kroon van Het Zero Waste Project en SMIR. Zij vertelt dat als plastic in de huidige wereld overal is, we er dus ook de hele dag mee te maken hebben en het op allerlei manieren binnen krijgen. Alleen het opruimen van plastic verandert daar niks aan, we moeten het voorkomen. Zelf leeft Jessie al vijf jaar zero waste, volgens de principes van Refuse (weigeren wat je niet nodig hebt), Reduce (verminderen wat je gebruikt), Reuse (producten in het geheel hergebruiken), Recycle (grondstoffen hergebruiken) en tot slot Rot (composteren).

In haar dagelijks leven doet ze dat bijvoorbeeld door boodschappen te doen bij verpakkingsarme winkel De Nieuwe Graanschuur, eten met de seizoenen, badkamerproducten vervangen door herbruikbare alternatieven en dingen zelf te maken als dat makkelijk kan. Heeft het nut om in je eentje iets te doen? Ja! Want vraag stuurt het aanbod en als we allemaal geen plastic rietjes meer gebruiken, is er geen producent ter wereld die besluit rietjes te maken.

Componist Stef Veldhuis kijkt op een heel andere manier naar plastic. Hij schreef 'Music by Oceans', een reeks muziekstukken gebaseerd op de stroming van (het plastic in) de oceaan. In onze oceanen bevinden zich op dit moment een paar duizend zogeheten argobots die een aantal metingen uitvoeren onder water terwijl ze meevoeren op de stroom. Zij leggen eigenlijk eenzelfde reis af als plastic – en Stef liet het publiek vanavond ook een stukje mee stromen.

Volgens Stef kan een kunstenaar handvatten bieden voor de connectie tussen mens en natuur in een tijdperk waarin de mens centraal staat en een medespeler is.

Ontwerper Marian Dessing legt die connectie tussen mens en natuur heel letterlijk. Zij ontwerpt duurzame producten voor een recyclevol leven, zoals broedstations en voederstations van afgedankte NS-borden en lampen van afgedankte helmen. Haar kunst is in de foyer van het theater te bewonderen.

“In een wonderschone wereld waar het soms dagen donker lijkt blijf ik me telkens weer verwonderen over al die schoonheid”
-Roos Blufpand, muzikant-

Na de pauze vertelde beeldend kunstenaar Mathieu Klomp over de grote plastic versie van de Lieve Vrouwentoren die al de hele avond op het podium staat. Mathieu maakt zijn werk van plastic, nieuw plastic. Met zijn werk wil hij laten zien dat plastic een materiaal is dat waarde heeft en dat het dus onzin is dit te gebruiken voor wegwerpproducten en verpakkingen. De oplossing zit hem volgens hem niet in “het wegpesten van plastic”, maar in de herwaardering. Het plastic dat Mathieu gebruikt is hetzelfde folie als dat om pallets wordt gewikkeld, je zou dus denken dat er voldoende gebruikt materiaal voorhanden is. Toch gebruikt hij nieuw folie van virgin plastic, gemaakt van aardolie. De reden dat Mathieu voor plastic kiest (en niet voor bijvoorbeeld hout, metaal of klei) is dat het een makkelijk materiaal is. Het is licht, flexibel en je kunt er snel iets van maken. Ironisch genoeg zijn dit precies de redenen die gebruikt werden voor de massale invoering van (wegwerp)plastic in de jaren vijftig, zoals Maria Westerbos aan het begin van de avond vertelde. 

Theatermaker en -vormgever Judith Hofland maakt ook kunst met plastic. Zij raakte geïnspireerd door de containerramp bij de Waddeneilanden begin dit jaar en alle spullen die toen aanspoelden. Zij heeft deze spullen tot leven gewekt en een stem gegeven op Oerol. “Hij zag niet wat we voor hem deden” zegt de afgedankte föhn in haar installatie. En daar zit misschien wel de crux: de aarde geeft ons zoveel grondstoffen – en wij maken er My Little Ponies van die we vervolgens weggooien.